Allen təsnifatı, boyun onurğasının alt hissəsində — yəni subaksiyal servikal bölgədə — baş verən sınıq və çıxıqları əsas zədələnmə mexanizminə görə kateqoriyalara ayıran ortopedik və nörocərrahi bir sistemdir. 1982-ci ildə Allen və Ferguson tərəfindən təklif edilmiş bu sistem tamamilə zədələnmə mexanizminə və zədənin baş verdiyi andakı boyun vəziyyətinə əsaslanır. On illər boyunca travma və onurğa cərrahlığı praktikasında əsas istinad sistemlərindən biri olmağını qoruyub saxlamışdır.
Hansı Ehtiyacdan Doğdu?
Allen və Ferguson subaksiyal servikal onurğa travmalarını aydın terminologiya ilə təsvir etmək üçün ardıcıl və dəqiq bir təsnifat sisteminə olan ciddi ehtiyacı müəyyən etdi. Onlar sistemlərini zədənin baş verdiyi andakı boyun vəziyyətinə və zədə vektoruna əsaslandıraraq mexanizmin bilinməsinin sınığın reduksiyasına və optimal stabilizasiya metodunun müəyyənləşdirilməsinə kömək edə biləcəyini irəli sürdülər. Onun tətbiqindən əvvəl onurğanın bu bölgəsi üçün müqayisəli əhatəliliyə malik heç bir mexanistik çərçivə mövcud deyildi.
Neçə Kateqoriyadan İbarətdir?
Təsnifat alt servikal onurğa zədələrini altı əsas kateqoriyaya bölür; hər biri zədə anında onurğanın aldığı vəziyyəti və dominant qüvvə vektorlarını əks etdirir: kompressiv fleksiya, vertikal kompressiya, distraksiyalı fleksiya, kompressiv ekstansiya, distraksiyalı ekstansiya və lateral fleksiya. Hər kateqoriya daxilində yüngüldən ağıra uzanan bir sıra zədə dərəcələri təsvir edilmiş olub bu dərəcələr eyni zamanda nöroloji pozğunluqlarla əlaqələndirilmişdir.
Klinik Dəyəri Nədir?
Sistemin əsas töhfəsi yalnız hansı zədənin baş verdiyini təsvir etməkdə deyil, həm də onun necə yarandığını aydınlaşdırmaqda yatır. Mexanizmin bilinməsi sınığın reduksiya texnikasına, stabilizasiya metodunun seçiminə və olası nöroloji fəsadların qabaqcadan öngörülməsinə dair qərarları birbaşa təsir edir. İkincil məqsədlər arasında nöroloji zədələrdəki meyllərin müəyyən edilməsi də var idi ki, bu da daha əsaslı proqnostik qiymətləndirməyə imkan yaradırdı.
Məhdudiyyətləri Nələrdir?
Təsnifat rotasiya kimi mühüm qüvvə vektorlarını və onların onurğa stabilliyinə təsirlərini kifayət qədər nəzərə almır. Bundan əlavə, nöroloji status bu struktur və mexanistik çərçivənin bir meyarı kimi yer almır; bu da müxtəlif zədə mexanizmi kateqoriyaları arasında nöroloji nəticə baxımından mənalı müqayisələr aparılmasını çətinləşdirir. Bu səbəblərdən, Allen və Ferguson təsnifatının geniş istifadəsinə baxmayaraq, aşağı etibarlılığı səbəbilə ondan istifadə edilməməsi tövsiyə olunur.
Bugünkü Yeri Nədir?
Allen təsnifatı onurğa travmatolojisində tarixi əhəmiyyət daşıyan bir sistem olaraq mövqeyini qoruyur. Servikal onurğa üçün yaradılmış ilk mexanistik təsnifat sistemi olmaq xüsusiyyətini daşıyan bu yanaşma, sonrakı dövrdə işlənib hazırlanmış AOSpine və SLIC kimi daha əhatəli sistemlər üçün konseptual zəmin yaratmışdır. Aktiv klinik praktikada yerini bu yeni nəsil sistemlərə böyük ölçüdə versə də akademik ədəbiyyatda və cərrahi təhsildə əhəmiyyətini qoruyub saxlamaqdadır.