Is een doof gevoel in de linkerhand en vingers een teken van een hartaanval? Wanneer moet u zich zorgen maken?

Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu — Hersen-, zenuw- en wervelkolomchirurgie

Een aanzienlijk deel van de patiënten die naar mijn praktijk komen, begint met dezelfde zin: „Dokter, mijn linkerhand wordt gevoelloos. Ik heb op internet gekeken en daar staat dat het een hartaanval is. Ik ben erg geschrokken.” Ik begrijp die angst; de associatie tussen „de linkerarm” en „een hartaanval” zit zó vast in het collectieve bewustzijn dat zelfs de geringste tinteling in de linkerhand meteen onrust zaait.

In dit artikel wil ik u dit onderwerp als hersen- en zenuwchirurg zo helder mogelijk uitleggen. Want er zijn hier twee soorten fouten, en beide zijn schadelijk: de eerste is elk doof gevoel voor een hartaanval aanzien en in nodeloze paniek leven. De tweede — en die is gevaarlijker — is een echt hartaanvalsymptoom afdoen als „gewoon een beknelde zenuw”.

Laat ik u eerst de belangrijkste informatie geven: een doof gevoel in de vingers op zichzelf, dat al dagen of weken aanhoudt, is geen typisch teken van een hartaanval. Als dat dove gevoel echter plotseling is begonnen en gepaard gaat met symptomen als pijn op de borst, kortademigheid of koud zweet, is de situatie totaal anders en mag er geen tijd verloren gaan.

Laten we dit onderscheid nu stap voor stap uitpakken.

Eerst het spoedgeval: symptomen waarbij u meteen 112 moet bellen

Ik verzoek u dit gedeelte te lezen voordat u de rest van het artikel leest. Als een van onderstaande beelden aanwezig is, wacht dan niet, ga niet zoeken — bel 112:

Een beeld dat aan een hartaanval doet denken:

• Druk, beklemming, zwaarte of het gevoel „alsof er een olifant op zit” midden op de borst — een gevoel dat niet verandert door ademhalen of bewegen
• Het uitstralen van dat gevoel naar de kaak, de nek, de schouder, de rug of de linkerarm
• Koud zweet, bleekheid
• Kortademigheid
• Misselijkheid, braken, een branderig gevoel in de maagstreek
• Duizeligheid, het gevoel flauw te vallen, plotselinge zwakte

Een beeld dat aan een beroerte doet denken:

• Een doof gevoel of krachtverlies dat plotseling optreedt aan één zijde van het lichaam
• Een scheve mond, een afhangende gezichtshelft
• Spraakstoornis, geen woorden kunnen vinden, niet kunnen begrijpen wat gezegd wordt
• Plotseling verlies van gezichtsvermogen, evenwichtsverlies, zeer hevige en plotselinge hoofdpijn

Bij deze symptomen geldt: tijd is spierweefsel. Afwachten met de gedachte „het gaat vast wel over” kan leiden tot onherstelbare schade aan hart en hersenen.

Zijn het gevoel bij een hartaanval en een doof gevoel door een zenuw hetzelfde?

Nee, en het verschil is duidelijker dan de meeste van mijn patiënten denken.

Een klacht die van het hart komt is doorgaans minder een „doof gevoel” dan een pijn, druk, zwaarte of uitstralend ongemak. Het verspreidt zich langs de binnenzijde van de linkerarm naar beneden, is niet beperkt tot bepaalde vingers en heeft vage grenzen. Het gaat vrijwel altijd gepaard met andere symptomen: druk op de borst, kortademigheid, koud zweet. Kenmerkend is dat het toeneemt bij inspanning (traplopen, wandelen) en afneemt in rust.

Een doof gevoel dat van een zenuw komt is daarentegen veel meer „in kaart gebracht”. Het nestelt zich in bepaalde vingers, is van het type tintelen of prikken, en verandert met de stand van de nek of de hand. Het ontwikkelt zich meestal langzaam over dagen tot weken en staat op zichzelf.

Ik vat het voor mijn patiënten zo samen: zenuwproblemen vragen „welke vinger?”; hartproblemen vragen „wat is er nog meer?”

Toch moet ik hier eerlijk zijn: in de geneeskunde bestaan uitzonderingen. Vooral bij mensen met diabetes, bij ouderen en bij vrouwen kan een hartaanval verlopen zonder typische pijn op de borst, met alleen vermoeidheid, kortademigheid of een vaag ongemak dat naar de arm uitstraalt. Daarom is zich laten beoordelen bij twijfel altijd de veiligste weg.

Wat zijn de werkelijke oorzaken van een doof gevoel in de linkerhand en vingers?

In mijn praktijk ligt bij de grote meerderheid van de patiënten die met een doof gevoel in de linkerhand komen de oorzaak niet bij het hart, maar bij het zenuwstelsel. De oorzaken die ik het vaakst tegenkom:

Carpaletunnelsyndroom

Dit is de beknelling van de nervus medianus ter hoogte van de pols en de meest voorkomende oorzaak van een doof gevoel in de hand. Het treft typisch de duim, wijsvinger, middelvinger en de duimzijde van de ringvinger. Het meest karakteristieke kenmerk: het neemt ’s nachts toe, wekt de patiënt uit de slaap en verlicht wanneer men de hand schudt. Bij verdere ontwikkeling ontstaat moeite met het openen van potten en het laten vallen van voorwerpen.

Cubitaletunnelsyndroom (beknelling van de nervus ulnaris bij de elleboog)

Dit is de beknelling van de nervus ulnaris aan de binnenzijde van de elleboog. Het treft de ring- en de pink. Het neemt toe wanneer men de elleboog lang gebogen houdt (telefoneren, de elleboog op tafel steunen).

Nekhernia (cervicale radiculopathie)

Wanneer de tussenwervelschijf in de nek op een zenuwwortel drukt, straalt het dove gevoel uit van de nek naar de schouder, de arm en de vingers. Welke vingers gevoelloos zijn, geeft aan welk niveau is aangedaan. Kenmerkend is dat het toeneemt bij nekbewegingen en bij hoesten en niezen.

Thoracic-outletsyndroom

Dit is de beknelling van de vaat-zenuwbundel in de nauwe doorgang tussen de nek en de oksel. Het veroorzaakt een doof gevoel en zwakte die toenemen wanneer de arm wordt opgetild.

Systemische oorzaken

• Diabetes (suikerziekte): ongecontroleerde bloedsuiker tast de zenuwen aan en veroorzaakt doorgaans een symmetrisch doof gevoel in beide handen en in de voeten.
• Vitamine B12-tekort: het is cruciaal voor de zenuwgezondheid; een tekort leidt tot uitgebreide gevoelloosheid.
• Schildklieraandoeningen, nieraandoeningen, bepaalde medicijnen.
• Circulatieproblemen en het fenomeen van Raynaud: in de kou verkleuren de vingers en worden ze gevoelloos.

Eenvoudige en voorbijgaande oorzaken

Op de arm liggen, lang in dezelfde houding blijven, een smalle tasriem… Daarbij verdwijnt het dove gevoel binnen enkele minuten en is er geen reden tot bezorgdheid.

Waarom maakt het zo bang dat het de „linkerhand” is?

Omdat bij een hartaanval de plaats waarheen de pijn het vaakst uitstraalt inderdaad de linkerarm is. Die informatie klopt. Maar hier wordt een belangrijke denkfout gemaakt:

De zin „bij een hartaanval kan de pijn naar de linkerarm uitstralen” betekent niet „iedereen bij wie de linkerarm gevoelloos wordt, krijgt een hartaanval”.

Ik leg het mijn patiënten zo uit: de meeste mensen met griep hebben hoofdpijn; maar niet iedereen met hoofdpijn heeft griep. Statistisch gezien is de oorzaak van een doof gevoel in de linkerhand in de overweldigende meerderheid van de gevallen zenuwgerelateerd.

Ik voeg hier ook aan toe: een hartaanval kan ook uitstralen naar de rechterarm, de kaak, de rug of de maag. Dat het „links” is, is dus niet het enige bepalende gegeven; wat werkelijk bepaalt, zijn de bijkomende symptomen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Een juiste diagnose begint met de juiste vragen. Wanneer ik een patiënt beoordeel, probeer ik het volgende te weten te komen:

• In welke vingers zit het dove gevoel? (Dat alleen al wijst sterk de weg.)
• Wanneer is het begonnen, en ontwikkelde het zich plotseling of langzaam?
• Wanneer neemt het toe: ’s nachts, bij inspanning, bij nekbewegingen?
• Gaat er iets mee gepaard: druk op de borst, kortademigheid, krachtverlies?
• Is er een bekende aandoening zoals diabetes, een schildklierprobleem of bloedarmoede?

Vervolgens wordt een neurologisch onderzoek verricht. Zo nodig:

• EMG (elektromyografie): het toont waar en hoezeer de zenuw bekneld is; bij zenuwbeknellingen is dit de meest waardevolle test.
• Nek-MRI: bij verdenking op een hernia of zenuwbeknelling.
• Bloedonderzoek: voor de beoordeling van bloedsuiker, B12 en schildklier.
• Cardiale beoordeling (ECG, cardiologische consultatie): als de klacht met inspanning samenhangt, als er borstsymptomen bij komen of als er risicofactoren zijn.

Laat ik hier een belangrijk punt noemen: bij twijfel wordt eerst het hart uitgesloten. Als hersenchirurg schroom ik niet om patiënten die daarvoor in aanmerking komen naar de cardiologie te verwijzen. Want een beknelde zenuw kan wachten; een hartaanval niet.

Naar welke afdeling moet ik gaan?

• Bij pijn op de borst, kortademigheid of koud zweet, of als het dove gevoel plotseling begon: rechtstreeks naar de spoedeisende hulp — of bel 112.
• Als het dove gevoel al dagen/weken duurt, in bepaalde vingers zit en op zichzelf staat: u kunt terecht bij Neurologie, Neurochirurgie (hersen- en zenuwchirurgie) of Revalidatiegeneeskunde.
• Als het optreedt bij inspanning en verdwijnt in rust: eerst Cardiologie.
• Als u diabetes hebt of als er een algemene moeheid en zwakte bij komt: Interne geneeskunde is een goed startpunt.

Ik wil er ook aan herinneren dat naar de neurochirurgie gaan niet per se een operatie betekent; de grote meerderheid van de zenuwbeknellingen wordt met niet-operatieve methoden behandeld.

Behandeling bij een doof gevoel door een zenuw

Als de oorzaak een zenuwbeknelling is, volgt de behandeling doorgaans deze stappen:

• Gebruik van een spalk: bij de carpale tunnel is een nachtelijke polsspalk zeer effectief.
• Aanpassing van activiteit en ergonomie: de pols in een neutrale stand houden, de elleboog niet op een harde ondergrond steunen, het scherm op ooghoogte brengen, pauzes nemen.
• Medicamenteuze behandeling en zo nodig een plaatselijke injectie.
• Fysiotherapie en zenuwglijoefeningen.
• Behandeling van de onderliggende oorzaak: bloedsuikercontrole, het corrigeren van een B12-tekort, schildklierbehandeling.
• Chirurgie: die komt pas in beeld wanneer deze methoden onvoldoende blijken, of als er progressief krachtverlies en spieratrofie is.

Dit wil ik onderstrepen: als er verdunning van de hand (spieratrofie) of steeds toenemend krachtverlies is, moet men niet zeggen: „Laten we nog even wachten.” In de zenuwchirurgie beïnvloedt tijd het resultaat rechtstreeks.

Veelgestelde vragen

Hieronder heb ik de meest gestelde vragen over dit onderwerp verzameld, samen met korte antwoorden. Deze antwoorden hebben een algemene informatieve waarde; de informatie die op uw specifieke situatie van toepassing is, is die van de arts die u onderzoekt.

Is een doof gevoel in de linkerhand en vingers een teken van een hartaanval?

Een doof gevoel dat op zichzelf staat, al lang aanhoudt en zich in bepaalde vingers nestelt, is doorgaans geen teken van een hartaanval; de meest voorkomende oorzaak zijn zenuwbeknellingen. Gaat het dove gevoel echter gepaard met druk op de borst, kortademigheid, koud zweet, misselijkheid of pijn die naar de kaak of de rug uitstraalt, dan is dat een spoedgeval en moet onmiddellijk 112 worden gebeld.

Hoe voelt het dove gevoel in de arm bij een hartaanval?

Een klacht die van het hart komt is doorgaans minder een duidelijk „doof gevoel” dan pijn, zwaarte of een gevoel van druk dat zich langs de binnenzijde van de linkerarm naar beneden verspreidt. Het is niet beperkt tot bepaalde vingers, de grenzen zijn vaag, en er komen vrijwel altijd borstsymptomen bij. Kenmerkend is dat het toeneemt bij inspanning en afneemt in rust.

Moet ik me zorgen maken als alleen mijn linkerhand gevoelloos wordt?

Dat het dove gevoel aan de linkerzijde zit, is op zichzelf niet bepalend; een hartaanval kan ook naar de rechterarm, de kaak, de rug of de maag uitstralen. Wat werkelijk bepaalt, zijn de bijkomende symptomen en het karakter van het dove gevoel. Toch moet elk doof gevoel dat lang aanhoudt, terugkeert of steeds toeneemt, worden beoordeeld.

Wat is de meest voorkomende oorzaak van een doof gevoel in de linkerhand en vingers?

De oorzaak die ik in mijn praktijk het vaakst tegenkom, is het carpaletunnelsyndroom (beknelling van de nervus medianus ter hoogte van de pols). Daarna volgen beknelling van de nervus ulnaris bij de elleboog, nekhernia, thoracic-outletsyndroom en systemische oorzaken als diabetes en B12-tekort.

Waar wijst een doof gevoel in de hand dat ’s nachts toeneemt op?

Een doof gevoel dat ’s nachts toeneemt, de patiënt uit de slaap wekt en verlicht wanneer men de hand schudt, is het meest typische kenmerk van het carpaletunnelsyndroom. Hartaanvalsymptomen vertonen niet zo’n eigenschap van „verdwijnen bij schudden”.

Kan een nekhernia een doof gevoel in de linkerhand veroorzaken?

Ja. Wanneer de tussenwervelschijf in de nek op een zenuwwortel drukt, kan het dove gevoel uitstralen van de nek naar de schouder, de arm en de vingers. Welke vingers zijn aangedaan, geeft aan welk niveau verantwoordelijk is. Kenmerkend is dat het toeneemt bij nekbewegingen en bij hoesten.

Naar welke afdeling gaat men voor een doof gevoel in de hand?

Als er borstsymptomen bij komen, moet men naar de spoedeisende hulp of de cardiologie. Staat het dove gevoel op zichzelf en zit het in bepaalde vingers, dan zijn Neurologie, Neurochirurgie of Revalidatiegeneeskunde de geschikte afdelingen. Hebt u diabetes, dan is Interne geneeskunde eveneens een goed startpunt.

Gaat een doof gevoel in de hand vanzelf over?

Een doof gevoel door eenvoudige oorzaken, zoals in een verkeerde houding slapen, verdwijnt binnen enkele minuten. Bij een doof gevoel dat al dagen aanhoudt, terugkeert of steeds toeneemt, is het echter niet juist te wachten tot het vanzelf overgaat; de onderliggende oorzaak moet worden vastgesteld en behandeld.

Disclaimer (Juridische kennisgeving)

De informatie in dit artikel is uitsluitend voor algemene informatieve doeleinden opgesteld en vervangt op geen enkele wijze een medisch onderzoek, een diagnose of een behandeling. De oorzaak van een doof gevoel in de hand en de vingers, de passende behandeling en de benodigde onderzoeken verschillen sterk van persoon tot persoon en kunnen alleen worden bepaald door een arts die u beoordeelt. Dit artikel is geen leidraad om spoedgevallen als een hartaanval of een beroerte zelf te beoordelen. Als symptomen als pijn op de borst, kortademigheid, koud zweet, plotseling optredend eenzijdig krachtverlies, een spraakstoornis of een scheve mond aanwezig zijn, bel dan 112 of ga zonder tijdverlies naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.