Een van de meest gestelde vragen onder patiënten die een hernia-operatie hebben ondergaan, is de volgende: “Komt deze hernia terug?” Kort gezegd: ja, een hernia kan terugkeren. Dit is echter niet onvermijdelijk. Begrijpen waarom een recidief optreedt, is ook de eerste stap om het te voorkomen.

Wat betekent een terugkerende hernia?

Een terugkerende hernia is het opnieuw uitstulpen van de tussenwervelschijf op het niveau dat eerder is geopereerd. In medische termen wordt dit een “recidiverende hernia” genoemd. Het treedt niet op tijdens de eerste herstelperiode na de operatie, maar meestal weken, maanden of zelfs jaren later. Klachten die in de eerste weken na de operatie aanhouden of verergeren, kunnen daarentegen wijzen op een andere situatie, namelijk onvoldoende decompressie of een chirurgische complicatie, en mogen niet worden verward met een terugkerende hernia.

In de literatuur worden recidiefpercentages gerapporteerd tussen vijf en vijftien procent. Dit percentage varieert afhankelijk van de operatietechniek, de levensstijl van de patiënt en de structurele toestand van de tussenwervelschijf.

Waarom komt een hernia terug?

Er is niet één enkele oorzaak achter een recidief. Meestal spelen meerdere factoren samen een rol.

De structurele eigenschappen van de tussenwervelschijf zijn een van de belangrijkste factoren. Tijdens de operatie wordt het uitgestulpte fragment verwijderd, maar de hele tussenwervelschijf wordt niet weggehaald. Het resterende schijfweefsel kan opnieuw naar buiten uitstulpen vanaf het verzwakte punt van de buitenste ring, de anulus fibrosus genaamd. Vooral brede scheuren in de annulus verhogen dit risico.

Vroege en overmatige belasting is een andere kritische oorzaak. De eerste zes weken na de operatie vormen de gevoeligste periode wat betreft genezing. In deze periode oefenen gedragingen zoals zwaar tillen, plotselinge draaibewegingen of langdurig zitten overmatige druk uit op het schijfweefsel dat nog niet is genezen. Zelfs als de patiënt zich goed voelt, is de genezing op weefselniveau nog niet voltooid.

Biomechanische stoornissen mogen ook niet over het hoofd worden gezien. Problemen zoals spierzwakte in de onderrug, beperkte beweeglijkheid van het heupgewricht of een verstoorde balans van de bekkenbodem leiden tot een ongelijkmatige verdeling van de belasting op de wervelkolom. Als een bepaald segment voortdurend wordt blootgesteld aan bovengemiddelde stress, kan een nieuwe hernia op dat niveau onvermijdelijk worden.

Obesitas en metabole factoren beïnvloeden het recidiefrisico eveneens rechtstreeks. Overgewicht legt een chronische belasting op de lumbale wervelkolom. Daarnaast versnelt de met obesitas samenhangende laaggradige systemische ontsteking de degeneratie van de tussenwervelschijf en vermindert ze het genezingsvermogen van het weefsel.

Roken vormt een ernstige bedreiging voor de gezondheid van de tussenwervelschijf. Nicotine vernauwt de kleine bloedvaten die het schijfweefsel voeden, waardoor het transport van zuurstof en voedingsstoffen vermindert. Dit versnelt zowel de degeneratie als het vertragen van de genezing na de operatie. Het is aangetoond dat het recidiefpercentage aanzienlijk hoger is bij patiënten die roken.

Genetische aanleg is een onderwerp waaraan de laatste jaren meer aandacht is besteed. Genetische variaties die de collageenstructuur, de hydratatie van de tussenwervelschijf en de ontstekingsreactie beïnvloeden, maken sommige mensen vatbaarder voor schijfaandoeningen. Bij personen met een familiegeschiedenis van een hernia op jonge leeftijd kan het recidiefrisico hoger zijn.

Welke patiënten lopen een groter risico?

Het herkennen van het patiëntenprofiel dat het recidiefrisico verhoogt, is belangrijk voor zowel de chirurg als de patiënt. Patiënten die vóór hun veertigste worden geopereerd, lopen een hoger recidiefrisico, omdat het schijfweefsel nog actief en beweeglijk is. Personen die fysiek zwaar werk verrichten, patiënten die het revalidatieprogramma na de operatie niet kunnen volgen, en mensen met degeneratie van de tussenwervelschijf op meer dan één niveau behoren eveneens tot de risicogroep.

Wat kan er worden gedaan om een recidief te voorkomen?

Het voorkomen van een terugkerende hernia berust fundamenteel op veranderingen in de levensstijl en bewuste bewegingsgewoonten.

Geleidelijke en regelmatige beweging is de meest effectieve beschermende factor. Een programma voor rompstabilisatie (core) dat vanaf de zesde week na de operatie wordt gestart en geleidelijk wordt geïntensiveerd, versterkt de rugspieren, ondersteunt de wervelkolom en vermindert de belasting op de tussenwervelschijf. Wandelen, zwemmen en pilates behoren tot de activiteiten die in deze periode worden aanbevolen.

Een goede lichaamsmechaniek moet bewust worden toegepast in het dagelijks leven. Bij het oprapen van een voorwerp van de grond door de knieën te buigen en te hurken in plaats van vanuit de taille te bukken, zware voorwerpen dicht bij het lichaam te houden tijdens het tillen en te vermijden lang in dezelfde houding te blijven, zijn eenvoudige maar effectieve maatregelen.

Gewichtsbeheersing beïnvloedt de gezondheid van de tussenwervelschijf rechtstreeks. Het handhaven van de body-mass-index binnen het normale bereik vermindert niet alleen de mechanische belasting op de lumbale wervelkolom, maar houdt ook de systemische ontsteking onder controle.

Stoppen met roken is essentieel, zowel voor het herstel na de operatie als voor de gezondheid van de tussenwervelschijf op lange termijn. Idealiter wordt aanbevolen om vóór de operatie te stoppen, maar stoppen na de operatie levert ook een betekenisvol voordeel op.

Ergonomische aanpassingen zijn vooral belangrijk voor wie aan een bureau werkt. Het gebruik van een stoel die lumbale steun biedt, ervoor zorgen dat het scherm op ooghoogte staat en elke vijfenveertig minuten opstaan voor een korte wandeling verminderen de statische belasting op de wervelkolom.

Wat wordt er gedaan in geval van een recidief?

Wanneer de hernia terugkeert, verschilt de behandelaanpak niet van die bij de eerste episode. Eerst wordt een conservatieve behandeling geprobeerd: pijnbestrijding, fysiotherapie en aanpassing van de activiteiten. Een aanzienlijk deel van de patiënten herstelt zonder operatie.

Bij een voortschrijdend neurologisch verlies, dat wil zeggen een klapvoet, een verstoring van de blaascontrole of ernstige en therapieresistente pijn, kan echter een revisieoperatie noodzakelijk zijn. Bij revisieoperaties moet de chirurgische techniek zorgvuldiger worden gepland vanwege littekenweefsel. In sommige gevallen kan een stabilisatieoperatie, dat wil zeggen het toevoegen van een fusie, nodig zijn.

Conclusie

Het is mogelijk dat een hernia terugkeert, maar deze situatie is noch onvermijdelijk noch volledig onvoorspelbaar. Het kennen van de risicofactoren, het belang hechten aan revalidatie na de operatie en het aanpassen van de levensstijl daaraan verminderen de kans op een recidief aanzienlijk. Een operatie is geen eindpunt, maar het begin van het genezingsproces. Hoe u dit proces beheert, is de belangrijkste factor die de uitkomst bepaalt.

Ik wens u gezonde dagen.

Dit artikel is opgesteld voor algemene informatiedoeleinden. Individuele behandelbeslissingen moeten altijd worden genomen na beoordeling door een gespecialiseerde arts.