Sakkulyar anevrizma, arteriya divarının yalnız bir tərəfində kisə (sakkül) şəklində xaricə doğru qabarıqlıq əmələ gətirən anevrizma növüdür. “Sakkulyar” termini Latın dilindəki “sacculus” (kiçik kisə) sözündən gəlir və anevrizmanın damarın bütün ətrafını deyil, lokal bir nöqtəni tutaraq asimmetrik şəkildə, lokallaşmış qabarcıq kimi şişməsini təsvir edir. Adətən damara dar bir boyunla (neck) bağlanan, yumru və ya oval bir günbəzdən (dome) ibarətdir. Ən klassik nümunəsi beyin damarlarının şaxələnmə nöqtələrində görülən “berry (giləmeyvə) anevrizması”dır.
Fuziform Anevrizmadan Fərqi
Anevrizmalar formasına görə əsasən iki növə ayrılır. Sakkulyar anevrizma divarın bir tərəfində, lokallaşmış kisə şəklində olduğu halda; fuziform anevrizma damarın bütün ətrafını simmetrik şəkildə tutaraq mil (iy) formasında genişlənmədir. Bu fərq yalnız görüntüləmə təsviri deyil; sakkulyar formanın dar boynu endovaskulyar müalicədə (məsələn, koil ilə embolizasiya və ya klipsləmə) mühüm texniki üstünlük təmin edir, fuziform formada isə bu cür yanaşmalar daha çətindir.
Harada Görülür və Nə Üçün Önəmlidir?
Sakkulyar anevrizmalar ən çox beyin (serebral/intrakranial) dövranında, xüsusilə Villis dairəsi ətrafındakı arteriya şaxələnmə nöqtələrində ortaya çıxır; burada hemodinamik stress və divardakı struktur zəiflik birləşir. Onların partlaması subaraknoidal qanaxmaya səbəb olduğu üçün klinik baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Lakin sakkulyar morfologiya aortada və digər arteriyalarda da görülə bilər. Qeyri-müntəzəm forma, paycıqlı quruluş və ya günbəzdəki “bleb” (törəmə kisə / daughter sac) kimi xüsusiyyətlər bu növ anevrizmalarda ruptura riskini artıran əlamətlər kimi qiymətləndirilir.
Klinik Yanaşma
Sakkulyar anevrizmaların idarə olunması onların ölçüsünə, formasına, yerləşmə yerinə və ruptura vəziyyətinə görə müəyyən edilir. Partlamamış kiçik anevrizmalar adətən seriyalı görüntüləmə ilə izlənilir; müəyyən ölçü həddini aşan, qeyri-müntəzəm görünüşlü və ya yüksək riskli yerləşimli anevrizmalarda endovaskulyar (koil, axın yönləndirici stent) və ya cərrahi (klipsləmə) müalicə nəzərdən keçirilir. Dar boyunlu klassik sakkulyar forma əksər hallarda endovaskulyar texnikalara uyğundur.
Bu məzmun yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və tibbi məsləhəti əvəz etmir. Məlum və ya şübhəli anevrizma vəziyyətində diaqnoz və müalicə qərarları həkimlə məsləhətləşməklə verilməlidir.