Een van de zinnen die onze patiënten het vaakst uitspreken wanneer ze met nek-, schouder- of rugpijn naar onze praktijk komen, luidt: “Dokter, blijkbaar heb ik een gestrekte nek.” Deze aandoening — die zich vaak uit door hevige hoofdpijn, naar de armen uitstralende gevoelloosheid of het ’s ochtends wakker worden met een stijve nek — is een van de meest voorkomende wervelkolomproblemen van het moderne tijdperk. Wat gebeurt er dan precies, waardoor onze nek zijn natuurlijke, gezonde structuur verliest en “recht wordt”? Om het antwoord op deze vraag te begrijpen, moeten we eerst kort een blik werpen op de opmerkelijke architectuur van onze nek.
Hoe ziet een gezonde nek eruit?
Van opzij bekeken daalt de menselijke wervelkolom niet als een kaarsrechte paal. In ons nekgebied (de cervicale regio) bevindt zich doorgaans een lichte, naar voren gerichte kromming in de vorm van de letter “C”. Deze natuurlijke kromming, die we in de geneeskunde cervicale lordose noemen, fungeert als een perfecte schokdemper en verdeelt het gewicht van het hoofd (gemiddeld 4 tot 5 kilogram) gelijkmatig over de wervels en de tussenwervelschijven.
Wat wij verlies van de nekkromming noemen, is precies het geleidelijke verdwijnen van deze levensbelangrijke “C”-kromming; de nek verliest zijn anatomische hoek en wordt vrijwel zo recht als een staaf. Wanneer de kromming verdwijnt, drukt het gewicht van uw hoofd vermenigvuldigd op uw nekspieren en uw wervelkolom. Wist u dat bij elke voorwaartse kanteling van de nek met 15 graden de belasting op uw wervelkolom oploopt tot ongeveer 12 tot 15 kilogram?
De fundamentele oorzaken die aan deze mechanische ontregeling ten grondslag liggen, zijn de volgende:
De epidemie van het moderne tijdperk: “smartphonenek” en een slechte houding
De voornaamste schuldige aan het feit dat verlies van de nekkromming tegenwoordig zo wijdverbreid is, zijn houdingsproblemen.
Het gebruik van smartphones en tablets is de belangrijkste uitlokker van dit beeld; het hoofd voortdurend voorovergebogen houden tijdens het kijken naar schermen overrekt de nekspieren en verandert na verloop van tijd de uitlijning van de wervelkolom. Wat bureauwerk betreft, wist een beeldscherm onder ooghoogte, het onderuitzakken in de stoel of het werken met naar voren hangende schouders op den duur de nekkromming uit. Daar komen verkeerde slaaphoudingen bij: slapen met kussens die te hoog of te hard zijn, of die de holte van de nek niet ondersteunen, vergrendelt de wervelkolom de hele nacht in een houding die ingaat tegen haar anatomie.
Doorgemaakte trauma’s en ongevallen
Plotselinge nekbewegingen die bekendstaan als “whiplash” en die vooral optreden bij kop-staartbotsingen, behoren tot de meest voorkomende fysieke oorzaken van verlies van de nekkromming. Het plotselinge en ongecontroleerde heen-en-weer zwiepen van de nek veroorzaakt ernstige schade aan de spieren, banden en gewrichten. Om dit beschadigde gebied te beschermen, spant het lichaam de spieren hevig aan (spasme). Deze chronische spasmetoestand strekt na verloop van tijd de natuurlijke kromming van de wervelkolom. Hetzelfde geldt voor trauma’s als gevolg van zwaar tillen, een ongelukkige sportbeweging of een val.
Leeftijdsgebonden degeneratie (artrose)
Net zoals ons haar grijs wordt, veroudert ook onze wervelkolom. Naarmate de jaren verstrijken, verliezen de tussenwervelschijven, die als kussentjes tussen de wervels dienen, hun watergehalte, worden ze dunner en verliezen ze hun elasticiteit. Dit slijtageproces, in de geneeskunde cervicale spondylose (artrose van de nek) genoemd, bereidt de weg voor het inzakken van de wervelkolom en voor het verlies van de natuurlijke structuur van de nekkromming, die recht wordt.
Stress en emotionele spanning
Psychische stress heeft directe lichamelijke gevolgen. Wanneer we onder intense stress, angst en druk staan, spant ons lichaam als afweermechanisme de spieren aan. De gebieden die zich het sterkst aanspannen, zijn de nek-, schouder- en rugspieren (de trapezius). Chronische stress zorgt ervoor dat deze spieren voortdurend aangespannen blijven. Voortdurend gespannen spieren trekken aan de wervelbotten — net zoals een gespannen boog zijn pijl naar achteren trekt — en veranderen na verloop van tijd die natuurlijke “C”-kromming in een kaarsrechte lijn.
Waarom moet verlies van de nekkromming serieus worden genomen?
Verlies van de nekkromming is niet zomaar een esthetisch houdingsprobleem of een eenvoudige spierpijn. Doordat het natuurlijke schokdempersysteem is ingestort, begint er een abnormale druk te rusten op de tussenwervelschijven. Als deze aandoening onbehandeld blijft en er geen veranderingen in de levensstijl worden doorgevoerd, baant deze toenemende druk de weg voor een veel ernstiger neurologisch probleem — een hernia in de nek (cervicale hernia). Wanneer de tussenwervelschijven scheuren en op de zenuwen drukken, kan dit leiden tot krachtverlies in de armen, blijvende gevoelloosheid en pijn die de levenskwaliteit tot nul reduceert.
Wat moet u doen?
Als u vaak last hebt van nek- en schouderpijn, ’s ochtends vermoeid wakker wordt of een tintelend gevoel in uw armen voelt, wuif dit dan niet weg met “het gaat vanzelf wel over.” Verlies van de nekkromming is een aandoening die, wanneer ze vroegtijdig wordt vastgesteld, onder controle kan worden gebracht met passende ergonomische aanpassingen, op maat gemaakte fysiotherapieoefeningen en medische ondersteuning.
Voor een definitieve diagnose en een behandelplan dat is afgestemd op de toestand van uw wervelkolom, is een onderzoek door een gespecialiseerde neurochirurg de meest cruciale stap die u kunt zetten voor de toekomst van uw wervelkolomgezondheid.
Prof. Dr. Mehmet Şenoğlu — Neurochirurg, İzmir
Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen onderzoek door een specialist, medische diagnose of behandeling. Voor een definitieve diagnose en een op u afgestemd behandelplan met betrekking tot uw klachten dient u een neurochirurg te raadplegen.