Wakker worden met een stijve rug of midden op de dag die vertrouwde pijn voelen die tussen de schouderbladen prikt, is voor velen van ons gewoonte geworden. Rugpijn — een van de meest voorkomende klachten die we op het spreekuur tegenkomen na lage rug- en nekklachten — wordt meestal toegeschreven aan vermoeidheid, kou of tocht, en vervolgens afgedaan. Toch is het ruggebied, dat wij in de geneeskunde de “thoracale regio” noemen, een anatomisch zeer complexe structuur, en de pijn die hier optreedt kan soms boodschappen overbrengen die veel verder gaan dan een eenvoudige spierverkramping.

Wat zijn dan de werkelijke oorzaken van deze pijn die dagenlang aanhoudt en die noch met massage noch met rust wil verminderen? Laten we samen de signalen lezen die uw wervelkolom u probeert te sturen.

Houdingsproblemen en spierknopen (myofasciale triggerpoints)

De meest voorkomende veroorzaker van rugpijn is de asymmetrische belasting van het bewegingsapparaat. Urenlang voorovergebogen aan een bureau zitten, de schouders naar voren laten zakken voor een beeldscherm of voortdurend een zware tas op één schouder dragen, stelt de grote rugspieren — zoals de trapezius en de rhomboïden — bloot aan onophoudelijke spanning. Deze chronische spanning verstoort de bloedtoevoer tussen de spiervezels en leidt tot de vorming van myofasciale triggerpoints (spierknopen), in de volksmond “verkrampingen” of “knopen” genoemd. Deze punten, die rondom of net onder de schouderbladen voelbaar zijn en bij druk hevig pijn doen, worden een blijvende bron van pijn zolang de houding niet wordt gecorrigeerd.

Wanneer nekproblemen uitstralen naar de rug

Het is opvallend dat we bij een aanzienlijk deel van de patiënten die met rugpijn komen, vaststellen dat het werkelijke probleem niet in de rug maar in de nek zit. Wanneer aandoeningen zoals een verlies van de nekkromming of een hernia in de nek (cervicale hernia) de zenuwwortels beknellen die uit het ruggenmerg komen en naar de rug afdalen, straalt de pijn rechtstreeks uit naar het gebied tussen de schouderbladen. Dit beeld gaat vaak gepaard met gevoelloosheid en tintelingen in de armen of een zwaar gevoel in het schoudergebied.

Thoracale hernia en artrose van de wervelkolom (osteoartrose)

Omdat het ruggebied (de thoracale wervelkolom) verbonden is met de borstkas, is het veel minder beweeglijk en beter beschermd dan de lage rug en de nek. Daarom komt een thoracale hernia veel zeldzamer voor dan hernia’s in de lage rug en de nek. Toch kunnen ook de tussenwervelschijven tussen de borstwervels door ernstig trauma, vallen of langdurige overbelasting slijten en een hernia ontwikkelen. Gordelvormige pijn die uitstraalt naar de borstkas, de ribben of de buikholte kan een voorbode zijn van een thoracale hernia. Anderzijds zorgt de degeneratie die zich met het ouder worden in de wervelgewrichten ontwikkelt — oftewel artrose (verkalking) — ervoor dat de botten tegen elkaar wrijven, en legt zo de basis voor chronische rugpijn die verergert bij beweging.

Scoliose en wervelkolomvergroeiingen

Wanneer de wervelkolom, die van achteren gezien in een rechte lijn zou moeten verlopen, naar rechts of links kromt in de vorm van een “S” of “C”, spreken we van scoliose. Deze aandoening, die zich meestal tijdens de puberteit openbaart, verstoort in latere jaren het evenwicht van de wervelkolom, waardoor de spieren aan de ene kant overmatig worden uitgerekt en aan de andere kant verzwakken. Op volwassen leeftijd uit dit zich als asymmetrische spiervermoeidheid en hardnekkige rugpijn.

Stress, angst en fibromyalgie

De rug is als het ware een opslagplaats waarin we ook onze emotionele lasten dragen. In momenten van intense stress en angst schakelt het lichaam over naar de “vecht-of-vlucht”-modus en spant het onwillekeurig de spieren aan — vooral die van de schouders en de rug. Langdurige stress kan deze spanning blijvend maken. Bovendien wordt fibromyalgie — ook bekend als wekedelenreuma — gekenmerkt door slaapstoornissen en wijdverspreide lichaamspijn, en het ruggebied behoort tot de plaatsen waar deze pijn het sterkst wordt gevoeld.

“Uitstralende pijn” die niet over het hoofd mag worden gezien

Een van de zaken waaraan een arts bij de beoordeling van rugpijn de meeste aandacht besteedt, zijn problemen die afkomstig zijn van de inwendige organen, want niet alle rugpijn vindt zijn oorsprong in de wervelkolom of de spieren.

Hartaandoeningen kunnen zich, vooral bij vrouwen, niet als pijn op de borst maar als eerste teken van een hartinfarct uiten: een plotselinge, drukkende rugpijn die uitstraalt naar het linkerschouderblad. Problemen van de longen en het longvlies (de pleura) — een longontsteking of een borstvliesontsteking — kunnen scherpe, stekende rugpijn veroorzaken die wordt uitgelokt door diep ademhalen en hoesten. Aandoeningen van de galblaas en de maag laten een ander spoor na: galstenen of ontstekingen stralen vaak uit onder het rechterschouderblad, terwijl maagzweren voelbaar kunnen zijn langs de middellijn van de rug.

Osteoporose (botontkalking) en compressiefracturen

Osteoporose, die vooral voorkomt bij vrouwen na de overgang en bij oudere mensen, laat de botten stilletjes verzwakken. Naarmate de botdichtheid afneemt, kunnen er bij de geringste belasting compressiefracturen in de borstwervels ontstaan — soms door niets meer dan een hevige hoestbui. Deze toestand leidt tot plotselinge, zeer hevige rugpijn en, na verloop van tijd, tot lengteverlies en een kromme rug (kyfose).

Wanneer moet u met spoed een specialist raadplegen?

Als uw rugpijn na enkele dagen rust verdwijnt, is er meestal geen reden tot bezorgdheid. Gaat uw pijn echter gepaard met een van de volgende “alarmsignalen” (red flags), dan is het van levensbelang dat u zonder uitstel een neurochirurg raadpleegt:

• De pijn verergert ’s nachts en maakt u wakker uit uw slaap,
• U ervaart krachtverlies, gevoelloosheid of tintelingen in uw armen of benen,
• U hebt onlangs een ongeval of een val (trauma) gehad,
• U hebt onverklaarbaar gewichtsverlies, koorts of nachtelijk zweten,
• De pijn neemt toe bij het ademhalen of straalt uit naar uw borst.

Vergeet niet: een vroege en juiste diagnose voorkomt dat rugpijn uitmondt in een chronisch lijden en helpt u uw levenskwaliteit snel terug te winnen. Luister naar de stem van uw wervelkolom.

Prof. dr. Mehmet Şenoğlu — Neurochirurg, İzmir

---

Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen onderzoek door een specialist, medische diagnose of behandeling. Voor een definitieve diagnose en een op u afgestemd behandelplan met betrekking tot uw klachten dient u een neurochirurg te raadplegen.