Anemi, kanda yeterli sayıda sağlıklı kırmızı kan hücresi veya hemoglobin bulunmaması durumudur. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin içindeki bir protein olup oksijeni akciğerlerden vücudun tüm dokularına taşır. Hemoglobin düzeyi düştüğünde organlar ve dokular ihtiyaç duydukları oksijeni alamaz; bu durum yorgunluk, halsizlik ve çeşitli belirtilere yol açar. Anemi, dünyada en yaygın kan bozukluklarından biri olup her yaştan insanı etkileyebilir.

Anemi Belirtileri Nelerdir?

Aneminin belirtileri hafiften şiddetliye kadar geniş bir yelpazede yer alabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

Yorgunluk ve halsizlik: Vücut yeterli oksijen alamadığı için sürekli bir bitkinlik hissi oluşur. Günlük aktiviteler bile yorucu gelebilir.

Soluk veya sararmış cilt: Kırmızı kan hücrelerinin azalmasıyla deri, dudaklar ve göz içi zarları normalden daha soluk görünür.

Nefes darlığı: Hafif bir egzersizde bile nefes nefese kalma durumu ortaya çıkabilir.

Çarpıntı: Kalp, oksijen açığını kapatmak için daha hızlı çalışmak zorunda kalır.

Baş ağrısı ve baş dönmesi: Beyne giden oksijen miktarının azalması bu belirtilere neden olabilir.

El ve ayaklarda soğukluk: Kan dolaşımının yetersiz kalması nedeniyle eller ve ayaklar normalden daha soğuk hissedilir.

Konsantrasyon güçlüğü: Beyin yeterli oksijen alamadığında dikkat ve odaklanma zorlaşabilir.

Anemi Neden Olur?

Aneminin pek çok farklı nedeni bulunmaktadır. Bunlar üç ana başlık altında toplanabilir:

Kırmızı kan hücresi üretiminin azalması: Demir, B12 vitamini veya folat eksikliği; kemik iliği hastalıkları; kronik böbrek hastalığı ve bazı kronik enfeksiyonlar bu duruma yol açabilir.

Kırmızı kan hücrelerinin hızla yıkılması: Orak hücreli anemi gibi kalıtsal hastalıklar, bazı ilaçlar veya otoimmün hastalıklar kırmızı kan hücrelerinin normalden erken parçalanmasına neden olabilir.

Kan kaybı: Aşırı adet kanamaları, mide-bağırsak kanamaları, ameliyatlar veya yaralanmalar sonucunda kan kaybı yaşanması anemiye zemin hazırlar.

Anemi Türleri Nelerdir?

Demir eksikliği anemisi: En yaygın anemi türüdür. Vücutta demir deposunun azalmasıyla hemoglobin üretimi düşer. Yetersiz beslenme, kronik kanama veya hamilelik bu durumun başlıca nedenleri arasındadır.

B12 ve folat eksikliği anemisi: Bu vitaminler kırmızı kan hücrelerinin üretimi için zorunludur. Yetersiz alım veya emilim bozukluğu söz konusu olduğunda büyük ve işlevsiz kan hücreleri oluşur; buna megaloblastik anemi de denir.

Kronik hastalık anemisi: Romatoid artrit, kanser, kronik böbrek hastalığı gibi uzun süreli hastalıklarda vücut demir kullanımını bozar ve kan hücresi üretimi yavaşlar.

Orak hücreli anemi: Kalıtsal bir hastalık olup kırmızı kan hücreleri anormal orak şeklini alır, damarları tıkayabilir ve hızla yıkılır.

Aplastik anemi: Kemik iliğinin yeterli kan hücresi üretememesi sonucu ortaya çıkan nadir fakat ciddi bir türdür.

Hemolitik anemi: Kırmızı kan hücrelerinin normalden çok daha hızlı yıkıldığı bir grup anemidir.

Anemi Nasıl Teşhis Edilir?

Anemi tanısı genellikle basit bir tam kan sayımı (TKS) testiyle konulur. Bu test hemoglobin düzeyini, kırmızı kan hücrelerinin sayısını ve hacmini ölçer. Gerektiğinde demir, ferritin, B12, folat ve retikülosit sayısı gibi ek kan testleri istenerek aneminin türü ve nedeni belirlenir. Bazı durumlarda kemik iliği biyopsisi yapılması gerekebilir.

Anemi Nasıl Tedavi Edilir?

Aneminin tedavisi tamamen altta yatan nedene bağlıdır:

Demir eksikliği anemisinde demir takviyeleri ve demir açısından zengin besinlerin (kırmızı et, mercimek, ıspanak, kuruyemiş) tüketimi teşvik edilir. Ciddi vakalarda intravenöz demir infüzyonu uygulanabilir.

B12 ve folat eksikliğinde ilgili vitamin takviyeleri ağız yoluyla veya enjeksiyon şeklinde verilir.

Kronik hastalık anemisinde öncelikle altta yatan hastalığın tedavisi hedeflenir. Gerekirse eritropoetin enjeksiyonları veya kan transfüzyonu uygulanabilir.

Kalıtsal anemilerde hastalığın türüne göre ilaç tedavisi, kan transfüzyonu veya ileri vakalarda kemik iliği nakli gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Anemi Ne Zaman Tehlikeli Hale Gelir?

Hafif anemi çoğu zaman belirgin bir şikayete yol açmadan seyredebilir. Ancak tedavi edilmediği takdirde zamanla şiddetlenebilir ve kalp yetmezliği, aritmiler, organ hasarı gibi ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir. Hamilelikte anemi hem anne hem de bebek sağlığını tehdit edebilir. Şiddetli yorgunluk, nefes darlığı, çarpıntı veya bayılma hissi yaşanıyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Anemi Nasıl Önlenir?

Tüm anemi türleri önlenemez olsa da beslenme kaynaklı anemi büyük ölçüde önlenebilir:

Demir açısından zengin besinler (kırmızı et, tavuk, balık, baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler) düzenli olarak tüketilmeli; C vitamini içeren besinler bu besinlerle birlikte alınarak demir emilimi artırılmalıdır. Kadınlarda aşırı adet kanamas varsa bir jinekolog tarafından değerlendirilmesi önerilir. Hamilelik öncesinde ve süresince folat ve demir takviyesi alınması önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumların herhangi birinde mutlaka bir doktora başvurmanız önerilir: açıklanamayan süregelen yorgunluk; nefes darlığı veya çarpıntı; soluk, sarı ya da grimsi cilt tonu; sık baş dönmesi veya bayılma; buz, toprak gibi alışılmadık maddeleri yeme isteği (pika belirtisi); adet kanamalarının aşırı şiddetli olması.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belirtileriniz için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.