De morfologie van een aneurysma beschrijft de vorm, de grootte en de geometrische kenmerken van een hersenaneurysma. Aangezien niet alleen de ligging van het aneurysma, maar ook de vorm ervan rechtstreeks van invloed is op het rupturisico en de keuze van de behandelmethode, is de morfologie een van de fundamentele onderdelen van de klinische beoordeling.

Aneurysma’s worden op basis van hun vorm in wezen in twee groepen verdeeld. Sacculaire (zakvormige) aneurysma’s zijn het meest voorkomende type; ze puilen als een zakje naar buiten uit de vaatwand en zijn doorgaans via een smalle hals met het hoofdvat verbonden. Deze worden typisch op vertakkingspunten van de bloedvaten gezien. Fusiforme aneurysma’s daarentegen verwijden de volledige omtrek van het bloedvat in een spoelvorm en vormen geen duidelijke hals; ze worden vaker geassocieerd met atherosclerose of aandoeningen van de vaatwand.

De belangrijkste criteria die bij de morfologische beoordeling worden gebruikt, zijn de volgende. De grootte (maximale diameter) is een van de bekendste bepalende factoren van het rupturisico; over het algemeen neemt het bloedingsrisico toe naarmate het aneurysma groter wordt. De halsbreedte is van cruciaal belang voor de behandelplanning; breedhalsige aneurysma’s kunnen tijdens de endovasculaire coilbehandeling ondersteuning met een stent of ballon vereisen. De aspectratio en de dome-halsverhouding drukken de verhouding uit van de hoogte van de zak tot de breedte van de hals; wanneer deze verhouding hoog is, wordt het rupturisico als verhoogd beschouwd. Daarnaast worden ook onregelmatigheden in de aneurysmawand, lobulatie (een meerlobbige structuur) en kleine uitstulpingen die uit de wand tevoorschijn komen (blebs) beoordeeld als tekenen van instabiliteit en een hoog rupturisico.

Het belang van de morfologie weerspiegelt zich rechtstreeks in praktische beslissingen. Terwijl een glad, klein aneurysma met een smalle hals een lager risico kan dragen, brengt een groot, onregelmatig, gelobd aneurysma met een brede hals zowel een hoger bloedingsrisico met zich mee als de noodzaak van een complexere behandelaanpak. Om deze reden vormt de morfologie van een aneurysma, wanneer ze samen met de ligging en de kenmerken van de patiënt wordt beoordeeld, een van de belangrijkste grondslagen van de behandelbeslissing.